मधेस प्रदेश सरकार अन्तर्गत बारा र पर्सा जिल्लाका पर्यटन प्रवर्द्धन तथा पर्यटन क्षेत्रको विकास सम्बन्धि कार्य गर्नका लागि पर्यटन विकास कार्यालयको मिति २०७९ साल असोज १२ गतेमा स्थापना भई कार्यालय संचालनमा आएको ।
मधेस प्रदेश अन्तर्गत पर्ने बारा र पर्सा जिल्ला नेपालको तराई क्षेत्रमा अवस्थित महत्त्वपूर्ण जिल्ला हुन्। यी दुवै जिल्ला आर्थिक, औद्योगिक, कृषि तथा व्यापारिक दृष्टिले देशका प्रमुख क्षेत्र मानिन्छन्। दुवै जिल्लाको दक्षिण सीमा भारतसँग जोडिएको छ, जसले गर्दा नेपाल-भारत व्यापारमा विशेष भूमिका रहेको छ।
भौगोलिक अवस्था
बारा र पर्सा जिल्लाहरू समथर तराई भू-भागमा अवस्थित छन्। यहाँको हावापानी गर्मीमा तातो र जाडोमा सामान्य चिसो हुन्छ। यी जिल्लामा वन, खेतीयोग्य जमिन तथा नदी-नालाहरू प्रशस्त पाइन्छन्।
प्रशासनिक तथा प्रमुख सहरहरु
पर्सा जिल्लाको प्रमुख सहर वीरगञ्ज हो, जुन नेपालको मुख्य व्यापारिक प्रवेशद्वार मानिन्छ । बारा जिल्लाको सदरमुकाम कलैया हो। यी क्षेत्रमा सडक, उद्योग तथा यातायातको राम्रो विकास भएको छ।
आर्थिक अवस्था
दुवै जिल्लाको अर्थतन्त्र मुख्यतः कृषि, उद्योग र व्यापारमा आधारित छ। धान, गहुँ, मकै, उखु आदि प्रमुख कृषि उत्पादन हुन्। पर्साको वीरगञ्ज क्षेत्रमा धेरै उद्योग तथा कारखानाहरू रहेका छन्। भारतसँगको नाका भएकाले व्यापारिक गतिविधि अत्यन्त सक्रिय छ।
संस्कृति र समाज
यहाँ विभिन्न जातजाति र समुदायको बसोबास रहेको छ। मैथिली, भोजपुरी, नेवारी, नेपाली लगायत विभिन्न भाषा बोलिन्छन्। हिन्दू र मुस्लिम समुदायको उल्लेखनीय उपस्थिति पाइन्छ। छठ, होली, दशैं, तिहार आदि पर्वहरू विशेष रूपमा मनाइन्छन्।
पर्यटन तथा प्राकृतिक सम्पदा
पर्सा जिल्लामा रहेको पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्ज वन्यजन्तु र जैविक विविधताका लागि प्रसिद्ध छ। घण्टाघर वीरगञ्जको मुख्य चिन्हका रूपमा परिचित घण्टाघर पर्साको लोकप्रिय आकर्षण हो। यो स्थान व्यापारिक तथा सांस्कृतिक केन्द्रका रूपमा पनि चिनिन्छ। माईस्थान मन्दिर वीरगञ्ज स्थित यो प्रसिद्ध धार्मिक स्थल हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको आस्थाको केन्द्र हो । विशेष गरी नवरात्रि र छठ पर्वमा यहाँ ठूलो भीड लाग्ने गर्दछ । पर्सागढी मन्दिर यो धार्मिक तथा सांस्कृतिक महत्व बोकेको मन्दिर हो। स्थानीय पर्यटकका लागि आकर्षक गन्तव्य मानिन्छ। ठोरी क्षेत्र प्राकृतिक सौन्दर्य, जंगल तथा ग्रामीण पर्यटनका लागि प्रसिद्ध छ। यो क्षेत्र चितवन र पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जसँग जोडिएको छ। कोइलाभार माई मन्दिर धार्मिक पर्यटनका लागि महत्वपूर्ण यो मन्दिर स्थानीय श्रद्धालुहरूको प्रमुख आस्थास्थल हो। शंकराचार्य गेट वीरगञ्ज क्षेत्रमा रहेको यो आकर्षक प्रवेशद्वार पर्यटकहरूका लागि फोटो खिच्ने तथा घुम्ने लोकप्रिय स्थान हो।
बारा जिल्लामा पनि धार्मिक तथा सांस्कृतिक स्थलहरू रहेका छन्, जसले आन्तरिक पर्यटनलाई सहयोग पुर्याएका छन्। गढीमाई मन्दिर यो बारा जिल्लाको सबैभन्दा प्रसिद्ध धार्मिक स्थल हो। प्रत्येक पाँच वर्षमा यहाँ लाग्ने गढीमाई मेला नेपालकै ठूलो धार्मिक मेलामध्ये एक मानिन्छ। नेपाल तथा भारतबाट हजारौँ श्रद्धालु दर्शन गर्न आउने गर्छन्। सिम्रौनगढ ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक दृष्टिले अत्यन्त महत्वपूर्ण क्षेत्र हो। प्राचीन समयमा यो कर्णाट राज्यको राजधानी मानिन्थ्यो। यहाँ पुराना दरबार, भग्नावशेष तथा ऐतिहासिक संरचनाहरू पाइन्छन्।
पर्यटन विकास कार्यालय
मधेस प्रदेश सरकारको उद्योग, वाणिज्य तथा पर्यटन मन्त्रालय अन्तर्गत कार्य गर्ने सरकारी निकाय हो। यस कार्यालयले नेपालको पर्यटन क्षेत्रको विकास, प्रवर्द्धन, योजना निर्माण तथा पर्यटन सम्बन्धी गतिविधिको व्यवस्थापन गर्ने काम गर्दछ।
मुख्य कार्यहरू
- पर्यटन क्षेत्रको विकास र प्रवर्द्धन गर्ने
- पर्यटकीय स्थलहरूको संरक्षण तथा पूर्वाधार विकास गर्ने
- होटल, ट्राभल एजेन्सी तथा पर्यटन व्यवसायको नियमन गर्ने
- आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटनलाई प्रोत्साहन गर्ने
- पर्यटन नीति तथा योजना कार्यान्वयन गर्ने